एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प, कळवण (जि. नाशिक) यांच्यामार्फत केंद्रवर्ती अर्थसंकल्प (न्युक्लियस बजेट) योजना अंतर्गत आर्थिक वर्ष 2026-27 साठी विविध वैयक्तिक व सामूहिक लाभाच्या योजनांची जाहिरात प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. आदिवासी विकास विभागाच्या दि. 21/06/2013 रोजीच्या शासन निर्णयानुसार ही योजना राबविली जात असून, अनुसूचित जमातीच्या गरजू व पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत या योजनांचा लाभ पोहोचवणे हा यामागचा उद्देश आहे.
योजनेची रचना
ही योजना प्रामुख्याने दोन गटांमध्ये विभागली आहे:
- गट-अ : उत्पन्न निर्मितीच्या किंवा उत्पन्न वाढीच्या योजना — यामध्ये व्यवसाय सुरू करणे, शेतीपूरक व्यवसाय, पशुसंवर्धन, दुग्धव्यवसाय, सौर ऊर्जा उपकरणे, ड्रोन कॅमेरा खरेदी यांसारख्या 19 योजनांचा समावेश आहे.
- गट-क : मानव साधनसंपत्ती विकासाच्या व आदिवासी कल्याणकारी योजना — यामध्ये शिक्षण, वसतिगृह सुविधा, खेळाडूंसाठी सहाय्य, आश्रमशाळांतील विद्यार्थ्यांसाठी विविध उपक्रम अशा 20 योजनांचा समावेश आहे.
गट-अ मधील ठळक योजना
- राणी दुर्गावती आदिवासी महिला सक्षमीकरण योजनेअंतर्गत वैयक्तिक व सामूहिक व्यवसाय सुरू करण्यासाठी अर्थसहाय्य (₹50,000 ते ₹5,00,000 पर्यंत, योजनानिहाय)
- कृषी व पशुसंवर्धन, दुग्धव्यवसाय, मत्स्यव्यवसाय यासाठी सामूहिक गट योजना
- अनुसूचित जमातीच्या व आदिम लाभार्थ्यांच्या वीज जोडणी नसलेल्या घरांसाठी सौर ऊर्जा उपकरणे (₹50,000)
- शेतकऱ्यांसाठी वनपट्टाधारक शेतीसाठी मशागत व पेरणी साहित्य (₹20,000)
- सप्तशृंगी गडावरील महिलांसाठी बचत गटांना बायोकंपोस्ट युनिट व अगरबत्ती/मेणबत्ती साहित्य खरेदीसाठी सहाय्य (₹7,50,000)
- मान्यताप्राप्त पिठणी विणकरांना 85% अनुदानावर स्वयंचलित हातमाग पुरवठा
- स्ट्रॉबेरी शेती, प्लकिंग पॉइंट व अ‍ॅग्रो टुरिझमसाठी सहाय्य (₹50,000)
- मीडिया इन्फ्लुएन्सर, रील स्टार्स, व्हिडिओ मेकर व फोटोग्राफर्ससाठी एकत्रित व्यवसाय सहाय्य (₹2,00,000)
- बेरोजगार प्रशिक्षित युवकांना ड्रोन कॅमेरा खरेदीसाठी सहाय्य (₹50,000)
गट-क मधील ठळक योजना
- राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्राविण्य मिळवलेल्या खेळाडूंसाठी सहाय्य (₹50,000)
- शहरातील तसेच तालुक्याच्या ठिकाणी महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी शासकीय वसतिगृहात प्रवेश न मिळाल्यास स्वयंस्थापित निवासासाठी सहाय्य (₹50,000)
- आश्रमशाळांतील विद्यार्थ्यांसाठी डोळे व दात तपासणी, चष्मा वाटप (प्रति विद्यार्थी ₹1,000)
- आश्रमशाळांतील शिक्षकांसाठी AI व आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स कार्यशाळा
- इ.4 थी ते इ.8 वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी ऑनलाईन गुणवत्ता शोध चाचणी व स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन
- सिकलसेल प्रतिबंध व अ‍ॅनिमिया निर्मूलनासाठी जनजागृती शिबिरे
- Maharashtra Adivasi Vikas Intervention for Rural Renaissance Empowering Tribal Youth उपक्रम (प्रति शाळा ₹8,00,000)
अर्ज कसा व कधीपर्यंत करावा?
पात्र लाभार्थ्यांनी https://www.nbtribal.in या संकेतस्थळावर ऑनलाईन पद्धतीने अर्ज करायचा आहे. जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यापासून 15 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत अर्ज भरून आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे बंधनकारक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (योजनेनुसार लागू असतील त्यानुसार)
- अनुसूचित जमातीचा जात दाखला व जातीचा दाखला
- आधार कार्ड, रेशन कार्ड
- राष्ट्रीयीकृत बँक खाते पासबुक (IFSC कोडसह)
- उत्पन्नाचा दाखला (अलीकडील 1 वर्षाआतील)
- बी.पी.एल. दाखला (असल्यास), अपंग/विधवा/परित्यक्ता दाखला
- रहिवासी दाखला, वयाचा दाखला (जन्म दाखला/शाळा सोडल्याचा दाखला)
- व्यवसायासंबंधी कोटेशन/अंदाजपत्रक, फोटो
- यापूर्वी योजनेचा लाभ न घेतल्याबाबत हमीपत्र
- योजनानिहाय आवश्यक असणारी इतर विशिष्ट कागदपत्रे (उदा. बचत गट नोंदणी प्रमाणपत्र, ग्रामपंचायत ना हरकत दाखला, कलाकार नोंदणी प्रमाणपत्र इ.)
महत्त्वाच्या अटी लक्षात ठेवा
- यापूर्वी सादर केलेला अर्ज ग्राह्य धरला जाणार नाही; नव्याने अर्ज करावा लागेल.
- अर्ज सादर केल्याने आपोआप पात्रता प्राप्त होत नाही; निवड प्रक्रिया स्वतंत्रपणे राबवली जाईल.
- यापूर्वी योजनेचा लाभ घेतलेले अर्ज अपात्र ठरवले जातील.
- आदिम जमाती, बीपीएल, अपंग व विधवा/परित्यक्ता महिलांना प्राधान्य (महिलांना 5.3%, अपंगांना 33% आरक्षण).
- उपलब्ध निधी व अर्जांच्या ज्येष्ठतेनुसार तसेच पात्रतेनुसार लाभार्थी निवड होईल.
संपर्क
अर्ज भरताना काही अडचण आल्यास खालील संपर्कावर साधता येईल:
प्रकल्प अधिकारी, एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प, कळवण 📧 poitdp.kalwan-mh@gov.in 📞 7666617707 / (02592) 250101
कळवण, सुरगाणा, सटाणा, मालेगाव, देवळा व नांदगाव तालुक्यांतील पात्र आदिवासी बांधवांनी या संधीचा लाभ घेऊन विहित मुदतीत ऑनलाईन अर्ज सादर करावेत, असे आवाहन प्रकल्प अधिकारी डॉ. कश्मिरा संखे यांनी केले आहे.
