महाराष्ट्रात ३०५ तालुके दुष्काळी जाहीर – सवलती व जिल्हानिहाय यादी

Oct 15, 2026

महाराष्ट्र शासनाने १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या शासन निर्णयाद्वारे खरीप हंगाम २०२६ साठी राज्यातील एकूण ३०५ तालुके दुष्काळी म्हणून जाहीर केले आहेत. या तालुक्यांमध्ये जमीन महसुलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, कर्ज वसुलीस स्थगिती आणि विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी अशा १२ सवलती लागू होणार आहेत.

शासन निर्णयाचा तपशील

मुद्दा	माहिती
विभाग	मदत व पुनर्वसन विभाग, महाराष्ट्र शासन
शासन निर्णय क्रमांक	समिती-२०२६/प्र.क्र.८२/मदत-२
दिनांक	१४ ऑक्टोबर २०२६
विषय	सन २०२६ च्या खरीप हंगामातील Trigger-१ (प्रथम कळ) आणि Trigger-२ (दुसरी कळ) लागू झालेल्या ३०५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करून विविध उपाययोजना व सवलती लागू करणे
एकूण दुष्काळी तालुके	३०५
संकेतांक	२०२६१०१४१२५५५३४३४१

दुष्काळ व्यवस्थापन संहिता २०१६ नुसार दुष्काळी परिस्थितीचे मूल्यांकन केले जाते. यापूर्वी Trigger-१ च्या आधारे २६५ तालुके दुष्काळी घोषित करण्यात आले होते. आता खरीप २०२६ च्या परिस्थितीनुसार Trigger-१ आणि Trigger-२ वरून ३०५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती असल्याचे दिसून आले. तसेच ५ ऑक्टोबर २०२६ नंतर राज्यात पावसाळा संपला आहे. त्यामुळे अंतिमतः ३०५ तालुके दुष्काळी घोषित करण्यात आले.

या तालुक्यांमध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांनी पंचनामे करण्याची कार्यवाही तात्काळ सुरू करायची आहे. सर्वेक्षण केलेल्या क्षेत्रातील पिकांची स्थिती दाखवणारी छायाचित्रे आणि जीपीएस कोऑर्डिनेट घेऊन पीक परिस्थितीचा अहवाल आयुक्त, कृषी यांच्या मार्फत शासनाकडे सादर करायचा आहे.

दुष्काळी तालुक्यांमध्ये लागू होणाऱ्या १२ सवलती

1. जमीन महसुलात सूट
2. पीक कर्जाचे पुनर्गठन
3. शेतीशी निगडित कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती
4. कृषी पंपाच्या चालू वीजबिलात सूट (७.५ हॉर्सपावर पर्यंत क्षमतेच्या पंपांचे वीज बिल अगोदरच माफ करण्यात आले आहे; त्यावरील वीज पंपांना सदर सूट लागू असेल)
5. शालेय/महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी
6. रोहयो अंतर्गत कामांच्या निकषात शिथिलता आणून जास्तीत जास्त कामे सुरू करणे
7. आवश्यक तेथे पिण्याचे पाणी पुरवण्यासाठी टँकर्सचा वापर
8. टंचाई जाहीर केलेल्या गावात शेतकऱ्यांच्या शेतीच्या पंपाची वीज जोडणी खंडित न करणे
9. शेतीवर आश्रित शेतकरी/मजूर इत्यादींना अन्नधान्याची टंचाई होणार नाही याबाबत व्यवस्था उभी करणे
10. जनावरांना आवश्यक चारा उपलब्ध होईल याची व्यवस्था करणे
11. जलसंधारणाची कामे सुरू करणे
12. अगोदरच निर्गमित केलेल्या शासन निर्देशांप्रमाणे पिण्याचे पाणी आणि जनावरांसाठी पाण्याचे नियोजन करणे

दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना शेत पिकांच्या नुकसानीबाबतची मदत विहीत कार्यपद्धतीची पूर्तता करून स्वतंत्र शासन निर्णयान्वये जाहीर केली जाईल. या सवलतींचा आर्थिक भार संबंधित प्रशासकीय विभागांनी उचलायचा आहे.

जिल्हानिहाय दुष्काळी तालुक्यांची यादी (एकूण ३०५)

विभागनिहाय संख्या: कोकण १८, नाशिक ५२, पुणे ५१, छ. संभाजीनगर ७६, अमरावती ५६, नागपूर ५२.

विभाग	जिल्हा	दुष्काळी तालुके	संख्या
कोकण	ठाणे	निरंक	०
कोकण	पालघर	जव्हार, मोखाडा, तलासरी	३
कोकण	रायगड	श्रीवर्धन	१
कोकण	रत्नागिरी	रत्नागिरी, संगमेश्वर, राजापूर, लांजा, मंडणगड, खेड	६
कोकण	सिंधुदुर्ग	सावंतवाडी, दोडामार्ग, कणकवली, कुडाळ, वैभववाडी, मालवण, देवगड, वेंगुर्ला	८
नाशिक	नाशिक	मालेगाव, बागलाण, कळवण, नांदगाव, सुरगाणा, इगतपुरी, पेठ, सिन्नर, येवला, देवळा, त्र्यंबकेश्वर, चांदवड, निफाड	१३
नाशिक	धुळे	धुळे, साक्री, सिंदखेडा, शिरपूर	४
नाशिक	जळगाव	एरंडोल, पारोळा, धरणगाव, चोपडा, पाचोरा, जामनेर, जळगाव, भडगाव, अमळनेर, रावेर, चाळीसगाव, भुसावळ, बोदवड, मुक्ताईनगर, यावल	१५
नाशिक	नंदुरबार	अक्कलकुवा, शहादा, नंदुरबार, नवापूर, तळोदा, अक्राणी	६
नाशिक	अहिल्यानगर	अहिल्यानगर, पारनेर, श्रीगोंदा, कर्जत, जामखेड, शेवगाव, पाथर्डी, नेवासा, राहुरी, संगमनेर, अकोले, कोपरगाव, श्रीरामपूर, राहाता	१४
पुणे	पुणे	भोर, वेल्हे, खेड, शिरूर, बारामती, इंदापूर, दौंड, पुरंदर, आंबेगाव, जुन्नर	१०
पुणे	सोलापूर	उत्तर सोलापूर, दक्षिण सोलापूर, बार्शी, अक्कलकोट, मोहोळ, माढा, करमाळा, पंढरपूर, सांगोला, माळशिरस, मंगळवेढा	११
पुणे	सांगली	मिरज, आटपाडी, जत, कवठेमहांकाळ, शिराळा, वाळवा, खानापूर, विटा, तासगाव, कडेगाव, पलुस	११
पुणे	सातारा	सातारा, खटाव, माण, फलटण, खंडाळा, महाबळेश्वर, पाटण, जावळी, वाई, कोरेगाव, कराड	११
पुणे	कोल्हापूर	पन्हाळा, राधानगरी, गगनबावडा, भुदरगड, आजरा, चंदगड, शाहूवाडी, शिरोळ	८
छ. संभाजीनगर	छ. संभाजीनगर	छ. संभाजीनगर, कन्नड, सोयगाव, पैठण, वैजापूर, गंगापूर, खुलताबाद, सिल्लोड, फुलंब्री	९
छ. संभाजीनगर	जालना	बदनापूर, घनसावंगी, अंबड, जालना, परतूर, मंठा, भोकरदन, जाफराबाद	८
छ. संभाजीनगर	बीड	बीड, गेवराई, माजलगाव, केज, आंबेजोगाई, परळी, आष्टी, पाटोदा, शिरूर कासार, धारूर, वडवणी	११
छ. संभाजीनगर	लातूर	लातूर, औसा, अहमदपूर, निलंगा, उदगीर, चाकूर, रेणापूर, शिरूर अनंतपाळ, देवणी, जळकोट	१०
छ. संभाजीनगर	धाराशिव	धाराशिव, कळंब, भूम, वाशी, तुळजापूर, लोहारा, परंडा, उमरगा	८
छ. संभाजीनगर	नांदेड	नांदेड, बिलोली, कंधार, लोहा, हदगाव, भोकर, देगलूर, किनवट, हिमायतनगर, माहूर, धर्माबाद, उमरी, अर्धापूर, नायगाव, मुदखेड, मुखेड	१६
छ. संभाजीनगर	परभणी	पूर्णा, पालम, परभणी, सोनपेठ, जिंतूर, गंगाखेड, सेलू, मानवत, पाथरी	९
छ. संभाजीनगर	हिंगोली	हिंगोली, औंढा नागनाथ, कळमनुरी, सेनगाव, वसमत	५
अमरावती	बुलढाणा	जळगाव जामोद, संग्रामपूर, चिखली, देऊळगावराजा, मेहकर, बुलढाणा, शेगाव, लोणार, खामगाव, शिंदखेडराजा, मलकापूर, मोताळा, नांदुरा	१३
अमरावती	अमरावती	अमरावती, भातकुली, चांदूर रेल्वे, नांदगाव खंडेश्वर, धामणगाव रेल्वे, अचलपूर, अंजनगाव सुर्जी, तिवसा, धारणी, चिखलदरा, वरुड, मोर्शी, चांदूरबाजार, दर्यापूर	१४
अमरावती	अकोला	अकोट, अकोला, पातूर, तेल्हारा, मूर्तिजापूर, बाळापूर, बार्शीटाकळी	७
अमरावती	वाशिम	वाशिम, रिसोड, मालेगाव, मंगरूळपीर, कारंजा, मानोरा	६
अमरावती	यवतमाळ	यवतमाळ, बाभुळगाव, कळंब, दारव्हा, दिग्रस, आर्णी, नेर, पुसद, उमरखेड, महागाव, वणी, मारेगाव, झरी जामणी, केळापूर, घाटंजी, राळेगाव	१६
नागपूर	वर्धा	वर्धा, सेलू, देवळी, आर्वी, समुद्रपूर, हिंगणघाट, आष्टी, कारंजा	८
नागपूर	नागपूर	नागपूर, कामठी, सावनेर, पारशिवनी, मौदा, भिवापूर, कळमेश्वर, काटोल, रामटेक, हिंगणा, उमरेड, कुही, नरखेड, नागपूर शहर	१४
नागपूर	भंडारा	भंडारा, पवनी, लाखांदूर, मोहाडी, तुमसर	५
नागपूर	गोंदिया	तिरोडा, आमगाव, देवरी, सालेकसा, गोंदिया, अर्जुनी मोरगाव, सडक अर्जुनी, गोरेगाव	८
नागपूर	चंद्रपूर	चंद्रपूर, भद्रावती, गोंडपिंपरी, राजुरा, कोरपना, मूल, वरोरा, सावली, चिमूर, नागभीड, सिंदेवाही, पोंभुर्णा, जिवती, ब्रह्मपुरी, बल्लारपूर	१५
नागपूर	गडचिरोली	गडचिरोली, चामोर्शी	२
	एकूण तालुके		३०५

शेतकऱ्यांनी आता काय करावे?

• आपला तालुका वरील यादीत आहे का ते तपासा.
• जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत पंचनामे सुरू होतील; तलाठी, कृषी सहाय्यक किंवा तहसील कार्यालयाशी संपर्कात रहा.
• पीक नुकसानीची मदत स्वतंत्र शासन निर्णयाने जाहीर होईल; त्या निर्णयाची प्रतीक्षा करा.
• सातबारा उतारा, आधार, बँक पासबुक आणि पीक पेऱ्याची नोंद तयार ठेवा (सामान्य सूचना, शासन निर्णयात नमूद नाही).
• सवलतींच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक कृषी/महसूल कार्यालयातून अधिकृत माहिती घ्या.

अधिकृत स्रोत

हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर संकेतांक २०२६१०१४१२५५५३४३४१ ने उपलब्ध आहे. शासन निर्णयावर अवर सचिव सुनिल स. सामंत यांची डिजिटल स्वाक्षरी आहे.

ही माहिती शासन निर्णयावर आधारित आहे. अंतिम व अचूक तपशीलासाठी मूळ शासन निर्णय पहावा.